Mastocytoma

Komórki tuczne - mastocyty - po raz pierwszy opisano w 1883 r., ale za ich odkrywcę uznaje się Pawła Ehrlicha. Początkowo sądzono, że komórki te magazynują substancje odżywcze dla tkanki łącznej – stąd nazwa „tuczne”.

 Mastocyty:
  • stwierdzane są we wszystkich głównych narządach i tkankach psów – głównie w skórze oraz w błonie śluzowej układu oddechowego i pokarmowego .

  • biorą udział w wielu procesach fizjologicznych i patologicznych:

    - procesy immunologiczne - biorą udział w obronie organizmu przed bakteriami i innymi drobnoustrojami. Jedną z najważniejszych substancji wydzielanych przez mastocyty jest histamina.

    - przebudowa tkanki łącznej

    - regulacja ciśnienia krwi

    - gojenie ran, proces krzepnięcia krwi i wielu innych.

  • ich aktywacja przejawia się degranulacją i uwolnieniem zmagazynowanych w ziarnistościach substancji czynnych bądź ich proliferacją.

 

W medycynie weterynaryjnej opisano dwa typy procesów rozrostowych dotyczących matocystów:

  • rozrost odczynowy - mastocytoza (mastocytosis). - nienowotworowa proliferacja komórek tucznych

  • rozrost nowotworowy - mastocytoma (mastocytoma).

 

Występowanie mastocytomy:
  • to najczęściej występujący nowotwór skóry u psów - 16–21% wszystkich zmian nowotworowych.

  • w wieku od 4 miesięcy do 18 lat, ze średnią wieku około 8–9 lat..

  • najczęściej u mieszańców, ale też u psów rasowych: bokserów, boston terierów, bullterierów, foksterierów, mopsów, labradorów, beagli, wyżłów weimarskch i golden retrieverów.

 

Objawy kliniczne:
  • skórne lub podskórne guzki lub guzy o średnicy 1–4 cm dobrze odgraniczone od otaczających je tkanek. Cechują się powolnym wzrostem

  • zmiany histopatologicznie słabo zróżnicowane, przybierają postać rozlanych, obrzmiałych obszarów skóry o słabo zaznaczonych granicach i miękkiej konsystencji. Guzy te rosną szybko, osiągają większe rozmiary, często ulegają powierzchownemu owrzodzeniu

  • w niektórych przypadkach mastocytomy mogą bardzo szybko zmieniać swój wygląd makroskopowy (nagle pojawia się rumień i znacznego stopnia obrzmienie), szczególnie w czasie lizania przez psa lub podczas niedelikatnego omacywania. Nazywane jest to objawem Darriera. Zjawisko to jest wynikiem degranulacji komórek tucznych znajdujących się w miąższu zmiany i uwolnienia substancji biologicznie czynnych.

  • mastocytomy mogą być pojedyncze, ale często (11–25% przypadków) bywają mnogie.

  • guzy stwierdza się we wszystkich okolicach ciała, jednakże najczęściej na tułowiu i dalszych odcinkach kończyn.

    - 50% - tułów i w okolica krocza,

    - 40% przypadków - na kończynach

    - 10% - na głowie i szyi

  • guzy na przekroju są biało-szare, ale mogą być także brązowe lub szare

  • oprócz obecności guza pierwotnego (lub ognisk wtórnych) obserwuje się czasami inne objawy kliniczne:

    - owrzodzenia żołądka i jelit/dwunastnicy, którym towarzyszą objawy bolesności jamy brzusznej, zmniejszenie lub brak apetytu, krwiste wymioty oraz smoliste stolce

    - zaburzenia krzepnięcia krwi

    - opóźnienie gojenia rany pooperacyjnej w miejscu po usuniętej zmianie

    - w bardziej agresywnych postaciach obserwuje się też objawy wynikające z zajęcia narządów wewnętrznych przez proces chorobowy (jelita, wątroba, śledziona, szpik kostny).

Przyczyny powstawania:
  • najczęściej nieznane

  • niekiedy wiąże się je z przewlekłymi stanami zapalnymi lub działaniem na skórę środków drażniących .

  • brano pod uwagę zakażenia wirusowe.

  • mutacje dotyczące genu receptora określanego mianem c-kit.

Diagnostyka:
  • wygląd makroskopowy zmiany z uwzględnieniem predyspozycji rasowych

  • obecność objawu Darriera.

  • badanie histopatologiczne tkanki usuniętej w czasie zabiegu operacyjnego - pozwala ocenić stopień złośliwości guza oraz odróżnić dobrze zróżnicowane guzy z komórek tucznych od mastocytozy skórnej.

  • badanie morfologiczne i biochemiczne krwi,

  • ogólne badanie moczu

  • badanie rentgenowskie klatki piersiowej

  • badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej.

  • badanie cytologiczne szpiku kostnego i węzłów chłonnych - w przypadku mnogich guzów II st. bądź w sytuacji nawrotów

Trzy typy guzów:
  • Mastocytomy I stopnia - (dobrze zróżnicowany guz z komórek tucznych) pojawiają się najczęściej w skórze właściwej, rzadziej osiągają tkankę podskórna, są dobrze odgraniczone od sąsiednich tkanek.

  • mastocytomy II stopnia (średnio zróżnicowany guz z komórek tucznych) często naciekają tkankę podskórną, ułożone są w sznury lub duże skupiska i wykazują naciekanie tkanek sąsiednich.

  • Mastocytomy III stopnia (słabo zróżnicowane guzy komórek tucznych) osiągają największe, naciekają tkankę podskórną, naskórek, ich powierzchnia często ulega owrzodzeniu.

 

Leczenie

Możliwości leczenia zależą od:

  • stopnia złośliwości guza,

  • lokalizacji zmiany,

  • zaawansowania procesu chorobowego,

  • dostępności metod leczniczych

  • zaangażowania i możliwości finansowych właściciela

 

Postępowanie terapeutyczne:

a/ mastocytoma I i II stopnia, ograniczona do skóry i tkanki podskórnej

  • leczeniem z wyboru jest zabieg chirurgiczny (możliwość całkowitego usunięcia zmian.)

  • całkowite usunięcie mastocytomy II stopnia złośliwości potwierdzone badaniem histopatologicznym - dało zadowalające wyniki u 98% z 31 psów bez stosowania leczenia dodatkowego.

B/ mastocytoma II i III stopnia, zlokalizowana na kończynach lub miejscach, gdzie nie jest możliwe pozostawienie marginesu tkanek zdrowych :

  • radykalny zabieg chirurgiczny, np. amputacja zajętej kończyny,

  • radioterapia

  • wycięcie zmiany w połączeniu z radioterapią

  • dodatkowo chemioterapia

 

Rokowanie

a/ zależne od stopnia złośliwości nowotworu:

  • guzy I stopnia - ograniczonyme do skóry, a przerzuty do miejsc odległych są rzadkie. Około 10% psów pada z powodu obecności wznowy lub przerzutów odległych.

  • mastocytomy II stopnia - z reguły także zmiany ograniczone do skóry, jednakże bardziej agresywne klinicznie, a przerzuty do węzłów chłonnych i miejsc odległych stwierdzano w około 45% przypadków.

  • mastocytomy III stopnia. - śmierć z powodu wznowy lub obecność ognisk wtórnych w różnych narządach wewnętrznych stwierdza się w 85% przypadków

  • po chirurgicznym usunięciu guza z komórek tucznych 1500 dni lub dłużej przeżyło:

    - 83% zwierząt z guzem dobrze zróżnicowanym (I stopień),

    - 44% z guzem średnio zróżnicowanym (II stopień)

    - 6% zwierząt z guzem słabo zróżnicowanym (III stopień).

B/ zależne od umiejscowienia zmiany pierwotnej. Guzy w okolicy okołoodbytowej, krocza, pachwinowej, w jamie ustnej oraz w okolicy pazurów są mniej zróżnicowane, mają bardziej agresywny charakter i w ich przebiegu dość wcześnie dochodzi do powstania wtórnych ognisk w miejscu zmiany pierwotnej.

C/ zależne od tempa proliferacji komórek nowotworu.

 

| Wróć do - CHOROBY |

Opracowanie Izabela Biernacka na podstawie: „Nowotwory skóry i tkanki podskórnej u psów i kotów. Część I. Guz z komórek tucznych” Rafał Sapierzyński, Edyta Sapierzyńska z Katedry Nauk Klinicznych Wydziału Medycyny Weterynaryjnej w Warszawie